مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

سیاستهای اقتصادی؛ فرهنگی هنری امویان در خراسان و ماوراءالنهر و تاثیر آن بر گسترش هنر و فرهنگ اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
10.22034/ias.2021.260079.1450
چکیده
خراسان­ و ماورالنهر از مناطق­ مهم ­اقتصادی­ بودند که به­ علت موقعیت­­­ بازرگانی، زمین­های حاصلخیز و همجواری با مناطق­ کافرنشین مورد ­توجه ویژهۀ ­مسلمانان قرار ­داشتند. این ­مناطق که­ مقارن ورود­ مسلمانان تحت ­فشارهای ­مالیاتی حکومت­ ساسانی قرار داشتند با­­ شرط تخفیف­های مالیاتی و تضمین­های ­مالی و اقتصادی حاضر به پذیرش­ اسلام و همکاری با مسلمانان شدند. اما به­ علت سیاست­ چپاولگری و مال‌­اندوزی بسیاری­ از خلفا و والیان ­اموی، پذیرش ­اسلام در میان مردم ماورالنهر و خراسان به‌صورت عمیق صورت ­نپذیرفت. در این پژوهش­که به­ ­شیوه­ توصیفی­ـ تحلیلی انجام­ شده است کوشیده شده تا به این­ پرسش که­ سیاست‌های­ اقتصادی و معافیت­های مالیاتی چه ­نقشی در پذیرش ­اسلام مردم ناحیه خراسان و ماورءالنهر داشته است، پاسخ داده­ شود. بررسی­ها نشان ­می­دهد با کاهش سخت­گیری‌های ­مالی و افزایش معافیت­های­ مالیاتی روند گروش به اسلام افزایش قابل‌­توجهی می­یافت. تشویق­های ­مالی که شامل کمک­های ­نقدی و غیر­نقدی به حاجتمدان، دادن مقرری و پاداش به شرکت­کنندگان در نماز­جماعت در کنار معافیت­های ­مالیاتی به­‌کار گرفته­ می­شد. این سیاست‌ها به تدریج در رونق فرهنگی و هنری این مناطق مؤثر واقع شد.
اهداف پژوهش:

بررسی سیاست‌های اقتصادی امویان در خراسان و ماوراءالنهر.
شناخت نقش گسترش اسلام در خراسان و ماوراءالنهر دوره اموی در رونق هنر و فرهنگدر این مناطق.

سؤالات پژوهش:

سیاست‌های اقتصادی و حمایت‌های مالی امویان در خراسان و ماوراءالنهر چگونه بود؟
در دوره امویان گسترش اسلام در خراسان و ماوراء‌النهر چه تأثیری بر رونق هنر و معماری این مناطق داشت؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Economic policies; Umayyad cultural and artistic culture in Khorasan and Transoxiana and its impact on the spread of Islamic art and culture

نویسندگان English

Islam Keramati
Farinaz Hooshyar
Feyzolah Boshasbgosheh
Department of History, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.

کلیدواژه‌ها English

Fiscal Policy
Taxation
Islam
Khorasan
ابن‌حوقل، محمد. (1345). صوره‌الارض. ترجمه: جعفر شعار؛ تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
ابن‌خردادبه. (1371). مسالک و ممالک. ترجمه: سعید خاکرند؛ تهران: نشر میراث ملل.
ابن‌خلدون، ابوزید عبدالرحمن‌بن‌محمد. (1383). العبرتاریخ ابن‌خلدون. ترجمه: عبدالمحمدآیتی؛ چاپ سوم، جلد1،  تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ابن‌عبدالحکم، عبدالرحمن‌بن‌عبدالله القرشی. (بی‌تا). سیره عمربن‌عبدالعزیز. بیروت: دارالکفر الحدیث.
ابن­اثیر، عزالدین علی. (1371). کامل تاریخ­ بزرگ اسلام و ایران. مترجم: ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی؛ تهران: ناشر مؤسسه مطبوعات علمی.
اسحاق همدانی ابن‌الفقیه، ابوبکر احمدبنمحمد. (1349). البلدان. ترجمه ح. مسعود، تهران: ناشر بنیاد فرهنگ ایران.
اشپولر، برتولد. (1377). تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی. ترجمه: جواد فلاطوری، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
 --------------. (1366). ترکستان‌نامه ترکان در عهد هجوم مغول ترجمه: کریم کشاورز؛ چاپ دوم، بی‌جا: ناشر موسسه انتشارات آگاه.
بلاذری، احمدبن‌یحیی. (1337). فتوح‌البلدان. مترجم: محمد توکل، تهران: ناشر انتشارات قطره.
 بویس، مری. (1388). آیین زرتشت کهن روزگار و قدرت ماندگارش. ترجمه: ابوالحسن تهامی، چاپ سوم، تهران: مؤسسه انتشارات نگاه.
مؤلف مجهول. (1362). حدودالعالم من المشرق الی المغرب؛ به کوشش منوچهر ستوده، تهران: انتشارات طهوری.
مجمل‌التواریخ و القصص. (بی‌تا). تحقیق ملک‌الشعراء بهار؛ تهران: انتشارات کلاله خاور.
نامه تنسر. (1389). به تصحیح: مجتبی مینوی، چاپ اول، تهران: انتشارات دنیای کتاب.
بیرونی، ابوریحان. (1392). آثارالباقیه. ترجمه: اکبر داناسرشت، ترجمه و تصحیح: پرویز سپیتمان، تهران: نشر نی.
بی‌نا. (1366). تاریخ سیستان، تحقیق: ملک الشعرای بهار، چاپ دوم، تهران: ناشر کلاله خاور.
پژوهش دانشگاه کیمبریج. (1390). تاریخ اسلام. زیر نظر پی. ام. هولت ـ آن. ک. س. لمبتون، ترجمه: احمد آرام؛ چاپ هشتم، تهران؛ مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
ثقفی کوفی، ابواسحاق ابراهیم‌بن‌محمد. (1373). الغارات و شرح حال اعلام آن، ترجمه: عزیزالله عطاردی، تهران: انتشارات عطارد.
جعفریان، رسول. (1369). تاریخ سیاسی اسلام از سال چهل تا سال صد هجری. تهران: چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
خضری، سید احمدرضا. (1384). تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل‌بویه. چاپ پنجم، تهران: انتشارات سمت.
دیاکونوف، م. م. (1346). تاریخ ایران باستان. زیر نظر احسان یارشاطر، ترجمه: روحی ارباب؛ تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
زیدان، جرجی. (1392). تاریخ تمدن اسلام. ترجمه و نگارش: علی جواهر کلام، چاپ چهاردهم، تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر.
شهیدی، جعفر. (1390). تاریخ تحلیلی اسلام. چاپ چهل و ششم، تهران: ناشر مرکز نشر دانشگاهی.
شیخ نوری، محمدامیر. (1388). تاریخ اسلام در آسیای مرکزی تا حمله مغول. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
طبری، محمدبن‌جریر. (1375). تاریخ طبری. ترجمه: ابوالقاسم پاینده، چاپ پنجم، تهران: انتشارات اساطیر.
طقّوش، محمدسهیل. (1392). دولت امویان. ترجمه: حجّت‌الله جودکی با اضافاتی از رسول جعفریان، چاپ هفدهم، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
فرای، ریچارد. (1393). عصر زرین فرهنگ ایران. ترجمه: مسعود رجب‌نیا. چاپ ششم، تهران: ناشر سروش.
فیاض، علی‌اکبر. (1390). تاریخ اسلام. چاپ هجدهم، تهران: ناشر انتشارات دانشگاه تهران.
کای بار؛ آسموسن؛ بویس، مری. (1384). دیانت زرتشتی، ترجمه: فریدون وهمن، تهران: نشر جامی.
کوفی، ابن‌اعثم. (1372). الفتوح؛ ترجمه: محمدبن‌احمد مستوفی هروی، تحقیق: غلامرضا طباطبائی مجد، تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
محمدبن‌سعد، منیع الهاشمی البصری. (1414ق.). الطبقات الکبری.تحقیق: محمد بن صامل السلمی، الطائف: مکتبه الصدیق.
مستوفی، حمدالله. (1339). تاریخ گزیده؛ به اهتمام: عبدالحسین نوایی؛ تهران: ناشر امیرکبیر.
مسعودی، ابوالحسن علی‌بن‌حسین. (1365). التنبیه و الاشراف. ترجمه: ابوالقاسم پاینده، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
مسعودی، ابوالحسن علی‌بن‌حسین. (1387). مروج الذهب؛ ترجمه: ابوالقاسم پاینده؛ چاپ ششم، جلد1، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
مشکور، محمدجواد. (1372). جغرافیای تاریخی ایران باستان. تهران: انتشارات دنیای کتاب.
معین، محمد. (1387). فرهنگ فارسی. (یک جلدی)، چاپ سوم، تهران: انتشارات اشجع.
مقدسی، ابوعبدالله محمدبن‌احمد. (1361). احسن‌التقاسیم فی معرفه الاقالیم؛ ج2، ترجمه: علی نقی منزوی؛ تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.
مهدی الخطیب، عبدالله. (1378). ایران در روزگار اموی. ترجمه: محمدرضا افتخارزاده؛ تهران: انتشارات رسالت قلم.
نرشخی، ابوبکر محمدبن‌جعفر. (1363). تاریخ بخارا. ترجمه: ابونصر احمدبن‌محمدبن‌نصر القباوی؛ تلخیص: محمدبن‌زفربن‌عمر؛ تحقیق: محمدتقی مدرس رضوی؛ چاپ دوم، تهران: نشر توس.
همایی، جلال. (1366). شعوبیه. اصفهان: بزرگمهر.
یاقوت‌بن‌عبدالله الحموی، شهاب‌الدین ابوعبدالله. (1995). معجم‌البلدان. بیروت: دارصادر، ط الثانیه.
یعقوبی، احمدبن‌اسحاق. (1356). البلدان. ترجمه: محمد ابراهیم آیتی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
یعقوبی، احمدبن‌اسحاق. (1382). تاریخ یعقوبی. ترجمه: محمد ابراهیم آیتی، چاپ نهم، جلد1، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.   
Gibb, H.A.R. (1923) The Arab Conquests in Central Asia, London.