مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

تحلیل آسیب‌شناختی کتاب‌شناسی‌های توصیفی- تحلیلی حوزۀ اسطوره در ادبیات و هنر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان وادبیات فارسی (گرایش حماسی)، گروه زبان و ادبیّات فارسی،دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیّات فارسی،دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیّات فارسی،دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
4 استادیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیّات فارسی،دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار،ایران.
10.22034/ias.2022.331762.1887
چکیده
کتاب­شناسی­ها در جایگاه اساسی­ترین منابع جست­و­جو و پژوهش، یاری‌گر محقّقان هستند. آن­چنان­­که در دهۀ گذشته در زمینه­های گوناگون شاهد روی آوردن پژوهشگران به نوشتن کتاب­هایی در این زمینه بوده­ایم. در این بین کتاب­شناسی­هایی که دربارۀ یک رشتۀ نوپا در کشورمان نگاشته می­شوند، اهمیت دوچندان می­یابند. اسطوره­پژوهی در سال­های متأخّر در بین پژوهشگران، علاقه­مندان بسیاری یافته و چه در تألیف و چه در ترجمه از نظر کمّی و کیفی رشد قابل توجّهی پیدا کرده است. استقبال مؤلّفان و مترجمان و روی آوردن به موضوعات اسطوره، باعث چاپ و تعدّد کتاب­های بسیاری دربارۀ اسطوره­های ایران و دیگر کشورهای جهان گشته و به تبع آن، برخی از محقّقان برای آسان کردن کارِ علاقه­مندان به این حوزه، به‌سوی کتاب­شناسی اسطوره رفته و سعی کرده­اند تا با معرّفی و تحلیل آثار نوشته شده در این زمینه، کمک بیش­تری به رشد این شاخۀ ارزشمند از علوم انسانی داشته باشند. مسئله‌ای که پژوهش حاضر دنبال می‌کند آسیب‌شناسی این نوع پژوهش‌ها است. پژوهش حاضر به روش توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر داده‌های منابع کتابخانه‌ای به رشتۀ تحریر درآمده است. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که با وجود ارزشمندبودن این کار، کتاب­شناسیِ اسطوره، گرفتار آسیب­های فراوانی شده است: رویکرد متفاوت و غیرعلمی در بخش توصیف، عدم تحلیل و یا تحلیل­های غیرعلمی و گزینشی کتاب­ها، عدم تسلّط نویسندگان بر موضوع اسطوره، کاستی­های دانشگاهی و علمی و فرهنگی که مهم­ترین آن عدم توجّه به این نوع از دانش سودمند می­باشد و هم­چنین حجم بالای کتاب­شناسی­ها که احتمال خطاهای محتوایی و نگارشی را بالا می­برد- و از سویی نقطۀ قوّت آن به شمار می­آید- از جملۀ این آسیب­ها می­باشد.
اهداف پژوهش:

آسیب‌شناسی در حوزۀ کتاب‌شناسی توصیفی- تحلیلی اسطوره و دلایل به‌وجود آمدن آن‌ها.
شناسایی عوامل رشد و بالندگی کتاب­شناسی حوزۀ اسطوره در ادبیات و هنر.

سؤالات پژوهش:

کتاب­شناسی اسطوره در ایران چه کاستی­ها، نابسامانی­ها و آفت­هایی دارد و را حل آن چیست؟
آسیب­شناسی در این حوزه چه تأثیری بر بالندگی کتاب­شناسی در زمینۀ اسطوره خواهد داشت؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The study and analysis of damage recognition regarding analytical-descriptive bibliography in the realm of myth

نویسندگان English

Seyed Mohammad Hashemi 1
Ahmad Khajehim 2
Ali Tasnimi 3
Zahra Jamshidi 4
1 PhD Student in Persian Language and Literature (Epic Tendency), Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
2 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
3 Associate Professor of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
4 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Hakim Sabzevari University, Sabzevar,Iran

کلیدواژه‌ها English

the recognition of damage
bibliography
myth
description
analysis
آریا، لیلا. (1391). کتاب­شناسی توصیفی- تحلیلی اساطیر آمریکا، مصر، اسکاندیناوی (1300 تا 1389) و بررسی عناصر مشترک آن­ها با اساطیر ایرانی، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، به راهنمایی اکبر نحوی، مشاور زهرا ریاحی زمین، رشتۀ زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز.
آموزگار، ژاله. (1374). تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت.
استروس، لویی. (1373). «بررسی ساختاری اسطوره»، ترجمة بهار مختاریان و فضل­الله پاکزاد، مجلۀ فلسفه و کلام، ارغنون، شمارۀ 4، 160-135.
اسماعیل­پور مطلق، ابوالقاسم. (1381). «مهرداد بهار، ایران شناس و پژوهشگر اسطوره­شناسی»، مجلة انسان­شناسی، دورة اوّل، شمارة 2، 216-213.
الیاده، میرچا. (1362). چشم­اندازهای اسطوره، ترجمة جلال ستّاری، تهران: سروش.
الیاده، میرچا. (1374). اسطورة بازگشت جاودانه، ترجمة بهمن سرکاراتی، تهران: طهوری.
ایران‌زاده، نعمت­الله و همکاران. (1393)، کتاب­شناسی توصیفی ادبیات تطبیقی در ایران، تهران: علم و دانش.
باستید، روژه. (1370). دانش اساطیر، ترجمة جلال ستّاری، تهران: توس.
برومند، مرضیه. (1368). راهنمای تدوین کتاب­شناسی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
بهار، مهرداد. (1375). پژوهشی در اساطیر ایران، تهران: آگه.
بیگدلی، زاهد. (1386). مرجع­شناسی عمومی لاتین، تهران: سمت.
جلالی­مقدّم، مسعود. (1374). «نقد اسطوره، رؤیا، راز»، مجلة نشر دانش، شمارة 89، 34-29.
جباره ناصرو، عظیم. (1390). کتاب­شناسی توصیفی _ تحلیلی اساطیر ایران، هند، بین النّهرین، چین و ژاپن در زبان فارسی (1300-1389)، رسالۀ دکتری، به راهنمایی زهرا ریاحی زمین، مشاوران اکبر نحوی و محمّدرضا امینی، رشتۀ زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز.
حاجی‌زاده، فرخنده. (1380). کتاب­شناسی اساطیر و دین، تهران: روشنگران.
حسن­لاریجانی، حجت­اللّه. (1381). مرجع­شناسی عمومی، تهران: مرکز برنامه­ریزی و آموزش نیروی انسانی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ﺣﻀﺮﺗﯽ، حسن. (1383). مأخذ­ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﺸﯿّﻊ اﻣﺎﻣﯿّﻪ در اﯾﺮان، ﺗﻬـﺮان: ﻣﻌﺎوﻧـﺖ پژوهشی، اﻧﺘﺸﺎرات ﭘﮋوﻫﺸﮑﺪة اﻣﺎم ﺧﻤﯿﻨﯽ و اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﯽ.
خاکپور، پوری. (1391). «تحلیل، طبقه­بندی و کتاب­شناسی اسطوره از آغاز سال 1350 تا پایان سال 1390»، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، به راهنمایی شروین خمسه، مشاور عالیه یوسف­فام، رشتۀ زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
رضوانی، اعظم. (1388). کتاب­شناسی توصیفی- تحلیلی اساطیر ایران در سال­های 1370 تا 1385، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، به راهنمایی احمد خواجه­ایم، مشاور ابراهیم استاجی، رشتۀ زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی، دانش­گاه تربیت معلّم سبزوار.
دلاشو، لوفر. (1366). زبان رمزی قصّه­های پریوار، تهران: توس.
دیگن، مریلن و سیمون تانر. (1394). آیندۀ دیجیتالی کتابخانه­ها (راهبردهایی برای عصر دیجیتال)، ترجمۀ عبّاس گیلوری، تهران: کتابدار.
روزنبرگ، دونا. (1379). اساطیر جهان: داستان­ها و حماسه­ها، ترجمۀ عبدالحسین شریفیان، تهران: اساطیر.
رهگذر، رضا. (1368). بیایید ماهیگیری بیاموزیم، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزۀ هنری.
ستّاری، جلال. (1383). اسطوره در جهان امروز، تهران: فکر روز.
سگال، رابرت آلن. (1394). اسطوره، مترجم فریده فرنود­ فر، تهران: حکمت.
سینایی، مجید. (1386). نقد کتاب در ایران، تهران: خانۀ کتاب.
صافی، قاسم. (1364). روش تألیف و نقد و اصلاح، تهران: گوتنبرگ.
صافی، قاسم. (1382). آیین نگارش و ویرایش، تهران: ارسباران.
صدیق بهزادی، ماندانا. (1380). کتاب­شناسی مولوی، تهران: مرکز جهاد دانشگاهی.
فتّاحی، رحمت­الله. (1378). شناختی از دانش­شناسی، تهران: کتابدار.
فتوحی، محمود. (1390). مروری بر وضعیت نقد ادبی در ایران، نامة نقد (مجموعة مقالات نخستین همایش نظریه و نقد ادبی در ایران)، دفتر اوّل، تهران: خانة کتاب.
فروزان­کیا، فرهاد. (1400). آسیب­شناسی مطالعات اسطوره­پژوهی در ایران، رسالۀ دکتری، به راهنمایی مهیار علوی­مقدّم، مشاوران ابراهیم استاجی و حسن دلبری، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی، دانش­گاه حکیم سبزواری.
کارول، نوئل. (1393). دربارۀ نقد (گذری بر فلسفۀ نقدترجمۀ صالح طباطبایی، تهران: نی.
کتس، ویلیام. (1382). مقدّم‌های بر اثر مرجع (ج 1)، ترجمۀ رحیم فرّخی­شاهگلی، تبریز: دانشگاه تبریز.
کریمیان­سردشتی نادر و عسکری چاوردی علیرضا. (1379). کتاب­شناسی نوروز، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، پژوهشکدۀ مردم­شناسی.
کزّازی، میرجلال­الدّین. (1372). رؤیا، حماسه، اسطوره، تهران: مرکز.
مایزر، چت. (1374). آموزش تفکّر انتقادی، ترجمة خدایار ابیلی، تهران: سمت.
محمّدی­فر، محمّد­رضا. (1376). فرهنگ جامع مرجع­شناسی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
محمّدی، رسول. (1392). کتاب­شناسی توصیفی- تحلیلی اساطیر یونان در زبان فارسی (1300 تا 1389)، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، به راهنمایی اکبر صیّاد کوه، مشاور اکبر نحوی، رشتۀ زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز.
مخبر، عبّاس. (1380). «اسطوره و رؤیای جمعی»، کتاب ماه هنر، 61-57.
مسرّت، حسین. (1373). «کتاب­شناسی نخستین گام اطّلاع­رسانی است»، فصل­نامه اطّلاع­رسانی،11(1)، 84-69.
مرادی، نورالله. (1379). مرجع­شناسی، تهران: فرهنگ معاصر.
منصوری، رضا. (1384). ایران را چه کنم؟(ساماندهی و نابسامانی­های توسعۀ علمی)، تهران: کویر.
میراحمدی، مریم. (1369). کتا­­ب­شناسی تاریخ ایران در دوران باستان، تهران: امیرکبیر.
وارنر، رکس. (1386). دانش­نامۀ اساطیر جهان، ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیل‌پور، تهران: اسطوره.
هادی، سهراب. (1377). شناخت اسطوره‌های ملل، تهران: تندیس.