مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

واکاوی تطبیقی کاروانسراهای عصر صفویه در استان کرمانشاه از منظر گونه شناسی در جهت ارائه مولفه های تاثیرگذار کالبدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری،گروه معماری، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 استادیار،گروه معماری،واحد تهران شمال،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران
10.22034/ias.2023.379601.2134
چکیده
در عصر حاضر و طلوع اندیشه‌های نوین معماری که در حال کم‌سو کردن و از بین بردن معماری اصیل ایرانی – اسلامی و بومی است، با مطالعه گونه‌شناسی و ریشه‌یابی رموز معماری آثار تاریخی همچون کاروانسراهای عصر قاجار و مطالعه تطبیقی آنان مؤلفه‌ها و پارامترهای مؤثر از منظر کالبدی را استخراج کرد و به معماری نوین امروز برای اثر از گذشته بهره‌گیری کرد. این پژوهش در ابتدا با استفاده از مطالعات اسنادی از روش توصیفی–تحلیلی روش‌ها، معیارها و شاخص‌های نظریات مرتبط با گونه‌شناسی معماری در طرح آثار تاریخی کاربری کاروانسراها را بررسی خواهد کرد و در راستای آن مبانی نظری پژوهش تدوین خواهد شد. سپس باتوجه‌به برآیند حاصل از مباحث نظری، مؤلفه‌های کالبدی اثرگذار بر گونه‌شناسی کاروانسراها شناسایی می‌شود. در گام بعد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های کالبدی معماری کاروانسراهای مذکور از روش پژوهش میدانی براساس مطالعات نظری مستخرج خواهد شد. که درنهایت از طریق روش سلسله‌مراتبی و مطابق خروجی پرسش‌نامه، اثرگذارترین مؤلفه‌های کالبدی اولویت‌بندی‌شده و باتوجه‌به نتایج حاصل، اصول و شاخصه‌های معماری کاروانسراهای موردمطالعه معرفی می‌شود.
اهداف پژوهش:

دست‌یابی به مؤلفه‌های کالبدی اثرگذار بر گونه‌شناسی کاروانسراهای استان کرمانشاه.
واکاوی کاروانسراهای دوره صفویه در استان کرمانشاه باتوجه‌به اولویت‌بندی‌های کالبدی.

سؤالات پژوهش:

اثرگذارترین مؤلفه‌های کالبدی در کاروانسراهای دوره صفویه در کرمانشاه به چه صورتی بوده است؟
شاخصه تراکم پر و خالی، می‌تواند مهم‌ترین مؤلفه کالبدی در کاروانسراهای استان کرمانشاه باشد؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comparative analysis of Safavid era caravanserais in Kermanshah province from the point of view of typology in order to present the effective physical components.

نویسندگان English

Saeed Rahro Mehrabani 1
Seyyed Ali Nouri 2
1 PhD student in architecture,Department of Architect ,kermanshah branch,Islamic Azad University,kermanshah,Iran
2 Assistant professor.Department of Architect.north tehran branch.Islamic azad university.tehran.iran

کلیدواژه‌ها English

Safavid caravansaries
physical typology
caravansary architecture kermanshah
برزگر، محمدرضا. (1383). «بازشناسی هویت شهری»، مجموعه مقالات همایش مسائل شهرسازی ایران، جلد اول: ساخت شهری، شیراز: دانشگاه شیراز.
بهزادفر، مصطفی. (1387). «ضرورت‌ها و موانع ایجاد شهر هوشمند»، هنرهای زیبا، ش22، صص 29-18.
پیرنیا، محمدکریم، افسر، کرامت‌الله. (1371). راه و رباط، تهران: انتشارات ملی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران.
تاجیک، محمدرضا. (1384). «انسان مدرن و معمای هویت». فصلنامه مطالعات ملی، شماره 21، صص 28-7.
حجت، مهدی. (1387). «هویت در معماری، آشیانی برای مرغ باغ ملکوت»، در آئینه خیال، شماره 9، صص 88-84.
رحیم‌نیا، رضا؛ زمانی فرد، علی؛ قرائتی، مهران. (1396). «بررسی تاریخی و تبیین جایگاه حرفه‌ای و نقش معماران سنتی در فرآیند تحولات معماری و مرمت با تکیه بر منابع مکتوب»، مرمت و معماری ایران، شماره 13، صص 34-19.
سیرو، ماکسیم. (1357). راه‌های باستانی ناحیۀ اصفهان و بناهای وابسته به آن‌ها. ترجمۀ مهدی مشایخی. تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی.
سهیلی، جمال‌الدین؛ رسولی، نسترن. (1395). «مطالعه تطبیقی نحو فضای معماری کاروانسراهای قاجاریه (مطالعه موردی: کاروانسراهای قزوین و کاشان)»، نشریه هویت شهر، شماره 26.
سلیمانی، محمدرضا؛ اعتصام، ایرج؛ حبیب، فرح. (1395). «بازشناسی مفهوم و اصول هویت در اثر معماری»، هویت شهر، شماره 25، صص 26-15.
شاهرودی، عباسعلی و سیدیان، علی. (1391). اصول و مبانی طراحی هتل، تهران: واحد گرافیک علم و دانش.
قبادیان، وحید. (1390). مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
کاویان، مجتبی؛ غلامی، غلامحسین. (1395). بررسی سیر تحول معماری کاروانسراهای حیاط‌دار مرکز ایران، فصلنامه اثر، شماره 75.
کیانی، محمدیوسف و ولفرام کلایس. (1373). کاروانسراهای ایران. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
لنگ، جان؛ و عینی‌فر، علیرضا. (1383). آفرینش نظریه معماری، نقش علوم و رفتاری در طراحی محیط. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
مشهدی، علی؛ امین‌پور، احمد. (1396). «تدوین فرآیند و شاخص‌های مؤثر به گونه‌شناسی معماری با معیار ویژگی‌های ترکیب‌بندی (نمونه موردی: بناهای تاریخی شهر اراک)»، نشریه مدیریت شهری، شماره 28.
معماریان، غلامحسین؛ دهقانی تفتی، محسن. (1396). «در جست‌وجوی معنایی نو برای مفهوم گونه و گونه‌شناسی در معماری (مطالعه موردی: خانه گونه تالار شهر تفت)»، نشریه مسکن و روستا، شماره 162.