مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

بازشناسی تیپولوژی و مرفولوژی در ساختار سراهای بازارهای سنتی ایران در دوره قاجاریه (نمونه موردی سراهای بازار کرمانشاه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری،گروه معماری، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 استادیار،گروه معماری،واحد تهران شمال،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران
10.22034/ias.2023.394277.2190
چکیده
با ظهور تفکرات و اندیشه‌های مدرن و نوین معماری که زوال و انحطاط آثار معماری اصیل ایرانی و سنتی را در پی داشته است، با بررسی مطالعات صورت گرفته تیپولوژی و مرفولوژی جنبه‌های گوناگون معماری آثار تاریخی همچون کاروانسراهای درون‌شهری و سراهای بازارهای سنتی دوره قاجار، ویژگی‌های آنان مؤلفه‌ها و پارامترهای مؤثر از منظر کالبدی را استخراج کرد و به معماری نوین امروز برای تاثر از گذشته بهره‌گیری کرد. این پژوهش در ابتدا با استفاده از مطالعات اسنادی از روش توصیفی – تحلیلی روش‌ها، معیارها و شاخص‌های نظریات مرتبط با تیپولوژی و مرفولوژی معماری در طرح آثار تاریخی کاربری کاروانسراهای درون‌شهری و سراها را بررسی خواهد کرد و در راستای آن مبانی نظری پژوهش تدوین خواهد شد. سپس باتوجه‌به برآیند حاصل از مباحث نظری، مؤلفه‌های کالبدی اثرگذار بر گونه‌شناسی سراها شناسایی می‌گردد. در پی آن، مؤلفه‌ها و شاخص‌های کالبدی معماری سراهای مذکور از روش پژوهش میدانی براساس مطالعات نظری استخراج خواهد شد. نتیجه این‌که از طریق روش سلسله‌مراتبی و مطابق خروجی پرسش‌نامه، اثرگذارترین مؤلفه‌های کالبدی اولویت‌بندی شده باتوجه‌به نتایج حاصل، اصول و شاخصه‌های معماری سراهای موردمطالعه، ارائه خواهد شد.
اهداف پژوهش:

بازشناسی مؤلفه‌های فرمی و عملکردی اثرگذار بر سراهای بازار شهر کرمانشاه.
واکاوی سراهای بازار دوره قاجاریه شهر کرمانشاه باتوجه‌به اولویت‌بندی‌های تیپولوژی و مرفولوژی.

سؤالات پژوهش:

مهم‌ترین مؤلفه‌های فرمی و عملکردی در سراهای بازار دوره قاجاریه شهر کرمانشاه چیست؟
مراکز اقتصادی درون‌شهری و سلسله‌مراتب فضایی چه نقشی در مؤلفه فرمی و عملکردی سراهای بازار کرمانشاه دارد؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Recognizing typology and morphology in the structure of traditional Iranian market halls during the Qajar era (a case study of Kermanshah market halls)

نویسندگان English

Saeed Rahro Mehrabani 1
Seyyed Ali Nouri 2
1 PhD student in architecture, Department of Architect , kermanshah branch,Islamic Azad University, kermanshah, Iran
2 Assistant professor.Department of Architect.north tehran branch.Islamic azad university.tehran.iran

کلیدواژه‌ها English

Inner-city caravanserais and serahs
typology
morphology
traditional market of Kermanshah
Qajar period
برزگر، محمدرضا. (1383). بازشناسی هویت شهری، مجموعه مقالات همایش مشایی شهرسازی ایران، جلد اول، ساخت شهری، شیراز: دانشگاه شیراز.
بهزادفر، مصطفی. (1387). «ضرورت‌ها و موانع ایجاد شهر هوشمند». هنرهای زیبا، صص 29-18.
پیرنیا، محمدکریم؛ افسر، کرامت‌الله. (1371). راه و رباط، تهران: انتشارات ملی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران.
تاجیک، محمدرضا. (1384). «انسان مدرن و معمای هویت». فصلنامه مطالعات ملی، شماره 21، صص 7-28.
حجت، مهدی. (1387). «هویت در معماری، آشیانی برای مرغ باغ ملکوت». در آیینه خیال، شماره 9، 84-88.
رحیم‌نیا، رضا؛ زمانی‌فرد، علی و قرائتی، مهران. (1396). «بررسی تاریخی و تبیین جایگاه حرفه‌ای و نقش معماران سنتی در فرآیند تحولات معماری و مرمت با تکیه‌بر منابع مکتوب». مرمت و معماری ایران، شماره 13، 34-19.
سلیمانی، محمدرضا؛ اعتصام، ایرج و حبیب، فرح. (1395). «بازشناسی مفهوم و اصول هویت در اثر معماری». هویت شهر، شماره 25، 26-15.
سهیلی، جمال‌الدین؛ رسولی، نسترن. (1395). «مطالعه تطبیقی نحو فضای معماری کاروانسراهای قاجاریه (مطالعه موردی: کاروانسراهای قزوین و کاشان)». نشریه هویت شهر، شماره 26، 22-11.
سیرو، ماکسیم. (1357). راه‌های باستانی ناحیۀ اصفهان و بناهای وابسته به آن‌ها. ترجمۀ مهدی مشایخی. تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی.
کاویان، مجتبی؛ غلامی، غلامحسین. (1395). «بررسی سیر تحول معماری کاروانسراهای حیاط‌دار مرکز ایران». فصلنامه اثر، شماره 75.
شاهرودی، عباسعلی و سیدیان، علی. (1391). اصول و مبانی طراحی هتل، تهران: واحد گرافیک علم و دانش.
قبادیان، وحید. (1390). مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
کیانی، محمدیوسف و ولفرام، کلایس. (1373). کاروانسراهای ایران. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
لنگ، جان؛ عینی‌فر، علیرضا. (1383). آفرینش نظریه معماری، نقش علوم و رفتاری در طراحی محیط. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
مشهدی، علی؛ امین‌پور، احمد. (1396). «تدوین فرآیند و شاخص‌های مؤثر به گونه‌شناسی معماری با معیار ویژگی‌های ترکیب‌بندی (نمونه موردی: بناهای تاریخی شهر اراک)». نشریه مدیریت شهری، شماره 28، 1.
معماریان، غلامحسین؛ دهقانی تفتی، محسن. (1396). «در جست‌وجوی معنایی نو برای مفهوم گونه و گونه‌شناسی در معماری (مطالعه موردی: خانه گونه تالار شهر تفت)». نشریه مسکن و روستا، شماره 162، 23.