1
کارشناسی ارشد معماری، مدرس مدرس و هنرآموز نقشه کشی معماری آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی، ایران
2
استادیار گروه معماری، واحد زنجان ، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران
چکیده
در نظریات جدید کریستوفر الکساندر تضاد آشکاری میان تفکرات خردگرایی دکارتی قبلی ایشان مشهود است و این مسئله را به راحتی میتوان در کتاب «زبان الگو» و یا «سرشت نظم» مشاهده نمود. وی در سرشت نظم به تدوین پانزده خصلت بنیادینی روی آورد که وجود و بروز این خصایل در یک اثر هنری همچون فرش نه تنها حیات را برای آن به ارمغان میآورد بلکه باعث جاودانگی اثر میشود که نمود عینی آن در فرش قابل لمس و مشاهده است. بدین جهت تحلیلی بر پانزده خصلت بنیادی کریستوفر الکساندر و ارتباط آن با هنر فرش ایران ضروری گشت تا بتوانیم در راستای تبیین خصایلی که زنده بودن پدیدهها را نمایان میسازد بپردازیم. این خصایل به نحوی نشانگر زنده بودن و حیاتدار بودن فرش ایرانی است، که دارای مراکز نیرومندی است که سبب به وجود آمدن کلیتها در بستر فرش میشود. این مقاله با نگاه توصیفی- تحلیلی و بر مبنای اطلاعات اسنادی و کتابخانهای گردآوری شده است؛ و سعی در بررسی وجود این پانزده خصلت الکساندر در بطن فرش ایرانی است تا به نحوی شکوه و عظمت طرح و نقش فرش ایرانی هر چه بیشتر نشان داده شود.
الکساندر، ک. 1392. سرشت نظم، ساختارهای زنده در معماری، جلد اول: پدیده حیات، مترجم: رضا سیروس صبری و علی اکبری، چاپ دوم، انتشارات پرهام نقش، تهران، صص 316.
اسدی، ش. 1394. طراحی موزه فرش تبریز با تبیین و بازشناسی جایگاه الگو و نماد به عنوان زبان در معماری؛ پایان نامه کارشناسی ارشد معماری به راهنمایی خانم دکتر زهره ترابی و مشاوره دکتر علیرضا جزءپیری.
بیکر، پ.1385. منسوجات اسلامی، ترجمه مهناز شایسته فر، انتشارات موسسه مطالعات هنر اسلامی، چاپ اول،تهران.
پوپ، آ. آ. و اکرمن، ف. 1387. سیری در هنر ایران از دوران پیش از تاریخ تا امروز، مترجم: سیروس پرهام و گروه مترجمان، چاپ اول، انتشارات علمی و فرهنگی ، تهران.
چیتسازیان، ا. ح. 1388. بازشناسی پردیس در بستر نمادگرایی و فرش ایران، فصلنامه علمی-پژوهشی گلجام، شماره 12، صص99-122.
شایگان، د. 1393. بتهای ذهنی و خاطرۀ ازلی، چاپ نهم، انتشارات امیرکبیر، تهران، صص 250.
عابد دوست، ح. و کاظمپور، ز. 1388. صورتهای متنوع درخت زندگی بر روی فرشهای ایرانی؛ فصلنامه گلجام، شماره 12، صص123- 139.
عابد دوست، ح. و کاظمپور، ز. 1390. تداوم حیات نماد کوه در هنر تصویری کهن ایران و نمود آن بر فرشهای معاصر ایرانی، فصلنامه علمی-پژوهشی نگره، شماره 20، صص 21-31.
صباغپور، ط. و شایستهفر، م. 1388. بررسی طرحها و نقوش قالیهای قاجار موجود در موزه فرش ایران؛ فصلنامه علمی-پژوهشی گلجام، شماره 14، صص 89- 112.
مهاجری،ن. و قمی، ش.1387. رویکردی تحلیلی بر نظریه های طراحی کریستوفر الکساندر از یادداشت هایی بر ترکیب فرم و زبان الگو تا مفاهیم جدیدی از نظریه پیچیدگی؛ نشریه هویت شهر، سال دوم،شماره 2.
